Don Kichot

Don Kichot eksploruje tematykę zatarcia granicy między światem fikcji i rzeczywistości, dotykając również szeregu wątków orbitujących wokół tej kwestii. Warto wspomnieć choćby o potrzebie eskapizmu oraz terapeutycznej mocy sztuki, czyli tematach, które jak bumerang wracają w toku spektaklu.
Don Kichot w reżyserii Jakuba Zalasy od początku wrzuca nas w wir barwnych, dynamicznych scen. Bohaterowie toczą żywiołowe dyskusje. Przekomarzają się. Pojedynkują i wywołują coraz bardziej kuriozalne łańcuchy wypadków. Twórcy ewidentnie kierują spektakl do widzów, którzy znają literacki pierwowzór, a przynajmniej kojarzą motywy tradycyjnie łączone z podstarzałym epigonem rycerskich ideałów.

Przy okazji, opierają się na naszym zakorzenieniu w kulturze, co jakiś czas podrzucając tropy, które łatwo odnieść do palety motywów nieobcych współczesnemu konsumentowi literatury, filmów czy seriali. Don Kichot opowiada historię z poziomu różnych płaszczyzn czasowych, nierzadko mieszając współczesność z czasami Cervantesa. Próżno więc szukać tu linearnie poprowadzonej akcji.

Spektakl daje nam doświadczenie wniknięcia w psychikę bohatera. Doświadczenie pod wieloma względami oniryczne, często groteskowe, a przy okazji chaotyczne, stanowiące plątaninę odniesień, toposów i wątków, które jednak nie są li tylko okazją do zbombardowania widza kalejdoskopem wrażeń. Ten miraż barwnych scen ujawnia bowiem główne motywy sztuki. Pokazuje starcie racjonalizmu z fantazją. Ujawnia skutki zanurzenia się w świecie wyobraźni posuniętego do granic absurdu. Obnaża jednocześnie płytkie pragnienie zażywania bezrefleksyjnej rozrywki, ukazując tytułowego bohatera jako uczestnika pewnej złożonej gry, w której dla nas, widzów, jest on jedynie uczestnikiem show, nomen omen aktorem, mającym za zadanie wiarygodnie zaprezentować pewien zestaw cech.

Kłopot w tym, że w spektaklu Jakuba Zalasy ów bohater nie zamierza wychodzić z roli, nie chce porzucić fikcji. Nade wszystko bowiem reżyser przedstawia Don Kichota jako postać w gruncie rzeczy głęboko pogubioną, działającą wedle zasad, które w oczach otaczających go ludzi już od dawna są anachroniczne albo zwyczajnie śmieszne. Protagonista jest tu kimś, kto bezustannie podejmuje próbę stworzenia się na nowo, lecz nie potrafiąc zdobyć się na obiektywny osąd własnych działań, pozostaje ślepy na fakt, iż odtwarza jedynie stare schematy zachowań i w rezultacie nieustannie popada w identyczne pułapki.

Spektakl jest zarówno wymagający, jak i lekki w odbiorze. Z jednej strony zasypuje widza feerią dynamicznych scen, mrowiem barwnych wydarzeń i zwrotów akcji. Niewątpliwie wymaga zatem uwagi, by móc nadążyć za przebiegiem akcji. Z drugiej strony jednak zapewnia świetną rozrywkę. Bezpretensjonalną i błyskotliwą, a przy tym nie popadającą w banał.

Na laury bez wątpienia zasługuje odtwórca tytułowej roli, czyli Maciej Półtorak. Fenomenalnie oddał marzycielską i naiwną naturę domorosłego rycerza. Genialnie unaocznił zagubienie Don Kichota, ukazując go jako kogoś, kto mówi twarde „nie" bezlitosnym realiom, dalekim od eposu o damach i odzianych w zbroję herosach. Wiarygodnie oddał swoisty tragizm bohatera. Don Kichot bez ustanku ucieka przed rzeczywistością, która nie liczy się z jego hierarchią wartości i kodeksem postępowania.

Zarazem jednak, mimo iż niemal za każdym razem obiera kurs na pełne stopienie się ze światem fantazji, z rozmaitych względów, nigdy mu się to nie udaje.

Podsumowując, Don Kichot w reżyserii Jakuba Zalasy to wyborne teatralne doświadczenie, umiejętnie rozpięte między wiernością literackiemu pierwowzorowi oraz chęcią osadzenia postaci rycerza marzyciela w obecnej, przepełnionej różnorakimi narracjami rzeczywistości.

Marcin Olszewski
Dziennik Teatralny Częstochowa
27 sierpnia 2026
https://dziennikteatralny.pl/artykuly/nurkujac-w-fantazji